Leśmian – malinowy bajkopisarz z Marszałkowskiej

Bolesław Leśmian jest jednym z najbardziej wpływowych nazwisk świata literackiego XX wieku i okresu dwudziestolecia międzywojennego. Był za równo poetą, jak i prozaikiem, choć przez cale życie łączył pasję do pisania z wykonywaniem zawodu prawnika.

Uznawany jest przez wielu za jeden z najtęższych umysłów polskiej literatury, a cała masa widzi w nim również niespotykaną oryginalność, geniusz poetycki i odrębność w stylu językowym. Za życia mówiono o nim jako o epigonie Młodej Polski, choć pośmiertnie jest do tej pory szeroko doceniany i chętnie czytany. Był mi. twórcą nowego typu ballady. jego utwory tego rodzaju były mieszanką romantycznej tradycji, ironicznego do niej podejścia oraz typowego dla jego dzieł zainteresowania filozofią oraz motywami folkloru. Wyróżniają się na tle innych zmysłowością i obrazowym opisywaniem przedstawianych scen, wciąż będącymi obrazami z legendy czy baśni. Okraszone są zawsze również ukochanymi przez Leśmiana neologizmami, czyli nowymi słowami, które pojawiają się w języku za sprawą obecności nowych, nienazwanych wcześniej spraw. Leśmian był ich mistrzem; dzięki tak licznym neologizmom jego ballady mają w sobie tajemniczy, nieznany klimat, który współgra z obecnością fantastycznych duchów, stworów i demonów. Panoramą jego twórczości jest również niezapomniany słowiański krajobraz, ludowy i lokalny, prosto z peryferii.

Choć jego ballady nawiązują do romantycznych idei, często pokazują je w zupełnie innym świetle. Znane z czasów Wieszcza Adama utwory pokazują świat jako widocznie dzielony na to co czarne, a białe. Czerpie on z formy wierzeń ludowych, gdzie dobro ma być wynagrodzone, a zło ukarane według chłopskiej sprawiedliwości ludzi dotkniętych przedstawionym problemem. Jego teksty, według cech gatunku, pozostają jednowątkowe i prowadzone narracją postaci niepowiązanej bezpośrednio ze sceną, którą opisuje.

Najsłynniejsza z ballad Leśmiana – ,,Dusiołek” – zawieszona jest w przerwie pomiędzy snem a jawą, opowiadając o tajemniczym, tytułowym stworze. Cały tekst skąpany jest w atmosferze niecodzienności. Widać w nim bardzo mocno zarysowane pytanie, na które nie da się odpowiedzieć. Ballada oskarża Boga o obecność zła w pozornie dobrym świecie. Jej autor nie widzi jednak nadziei na poprawę sytuacji – ballada jest tylko refleksją i zapisem świadomości, a nie podjęciem próby zmiany. Częstym motywem w jego twórczości jest myśl bergsonowska – mocny kontrast dynamizmu elen vital i odwieczności słowiańskich terenów. Jest także autorem równie znanego tekstu, ballady erotycznej ,,W malinowym chruśniaku”.

W malinowym chruśniaku, przed ciekawych wzrokiem
Zapodziani po głowy, przez długie godziny
Zrywaliśmy przybyłe tej nocy maliny
Palce miałaś na oślep skrwawione ich sokiem.



- ,,W malinowym chruśniaku''




Leśmian urodził się w Warszawie, 22/01/1877. Pochodził z rodziny zasymilowanych żydów. W dzieciństwie mieszkał w Kijowie, co dało początek jego miłości do motywów folkloru i ludowości. Było to widać już od początku jego kariery, gdy w 1911 r. rozpoczął współpracę z czasopismem Chimera za pomocą swojego przyjaciela, Zenona Przesmyckiego. Znalazł się więc Leśmian w kręgu modernistów, w którym został już na stałe. W roku 1933 został członkiem Polskiej Akademii Literatury, która była oficjalną reprezentacją polskiego piśmiennictwa. W rok później przeniósł się z Zamościa do Warszawy, gdzie mieszkał do końca życia. Zmarł w 1937 r. na atak serca w swoim mieszkaniu przy ul. Marszałkowskiej, gdzie mieszkał z żoną i dwiema córkami.

Leśmian w swojej twórczości odwoływał się do nurtu symbolizmu, twórczości okresu Baroku i Młodej Polski. Jego poezja uznawana jest za filozoficzną, przez obecne w niej liczne nawiązania do myśli H. Bergsona, G. Vica i F. Nietzschego. Odwołuje się równie często do założeń teizmu czy panteizmu.

Leśmian pozostaje więc autorem na wskroś aktualnym, odnoszących się do spraw dotyczących wszystkich ludzi w sposób uniwersalny, takich jak kwestia istnienia zła, obecność Boga, miłość czy siła życiowa.